- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
NPS vs EPF: 25 ਸਾਲਾਂ 'ਚ ਕਿਹੜੀ ਸਕੀਮ ਬਣਾਏਗੀ ਵੱਧ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਫੰਡ? ਸਮਝੋ ਪੂਰਾ ਹਿਸਾਬ-ਕਿਤਾਬ
25 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ EPF ਅਤੇ NPS ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਫੰਡ ਤਿਆਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ 35 ਸਾਲ ਦੇ ਇੱਕ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੀ ਉਦਾਹਰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਮੁੱਢਲੀ ਤਨਖਾਹ 50,000 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ 60 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Posted By Neha Diwan
Publish Date: Fri, 13 Nov 2026 11:37 AM (IST)
Updated Date: Fri, 13 Nov 2026 11:39 AM (IST)
ਬਿਜ਼ਨੈੱਸ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਾ ਰਹਿਣਾ ਪਵੇ, ਇਸ ਲਈ ਨੌਕਰੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਬਚਤ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਨੌਕਰੀਪੇਸ਼ਾ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਇਸ ਮਕਸਦ ਲਈ ਕਰਮਚਾਰੀ ਭਵਿੱਖ ਨਿਧੀ (EPF) ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪੈਨਸ਼ਨ ਸਿਸਟਮ (NPS) ਵਰਗੇ ਆਪਸ਼ਨ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਫੰਡ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਅਤੇ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਰਿਟਰਨ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। EPF ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਗਈ ਵਿਆਜ ਦਰ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਪੈਸਾ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ NPS ਵਿੱਚ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਰਿਟਰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਤਨਖਾਹ 50,000 ਰੁਪਏ ਮਹੀਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਅਗਲੇ 25 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਨਿਵੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਸਮੇਂ EPF ਅਤੇ NPS ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜੀ ਸਕੀਮ ਵੱਧ ਫੰਡ ਤਿਆਰ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਆਓ, ਪੂਰੇ ਕੈਲਕੂਲੇਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ।
ਕੈਲਕੂਲੇਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਸਮਝੋ ਪੂਰਾ ਹਿਸਾਬ
25 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ EPF ਅਤੇ NPS ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਫੰਡ ਤਿਆਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ 35 ਸਾਲ ਦੇ ਇੱਕ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੀ ਉਦਾਹਰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਮੁੱਢਲੀ ਤਨਖਾਹ 50,000 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ 60 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਕੈਲਕੂਲੇਸ਼ਨ ਲਈ ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲਾਂ ਮੰਨੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ:
ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਮੁੱਢਲੀ ਤਨਖਾਹ: 50,000 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ
ਮੌਜੂਦਾ ਉਮਰ: 35 ਸਾਲ
ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਦੀ ਉਮਰ: 60 ਸਾਲ
ਨਿਵੇਸ਼ ਦੀ ਮਿਆਦ: 25 ਸਾਲ
ਹਰ ਸਾਲ ਤਨਖਾਹ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ: 5 ਫ਼ੀਸਦੀ
EPF 'ਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਵਿਆਜ: 8.25 ਫ਼ੀਸਦੀ
ਇਸ ਅਨੁਮਾਨ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ EPF ਵਿੱਚ 25 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਲਗਭਗ 1.58 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਫੰਡ ਤਿਆਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਹੁਣ ਗੱਲ ਕਰੀਏ NPS ਦੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਰਿਟਰਨ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਿਵੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਿਟਰਨ ਦਰਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਕੈਲਕੂਲੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
NPS ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਿਟਰਨ 'ਤੇ ਕਿੰਨਾ ਬਣੇਗਾ ਫੰਡ?
ਸਾਲਾਨਾ ਔਸਤ ਰਿਟਰਨ
25 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਫੰਡ
8 ਫ਼ੀਸਦੀ
1.43 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ
10 ਫ਼ੀਸਦੀ
1.87 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ
12 ਫ਼ੀਸਦੀ
2.46 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ
ਇਸ ਤੁਲਨਾ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ NPS ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਨਾ ਔਸਤ 8 ਫ਼ੀਸਦੀ ਰਿਟਰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਤਾਂ 25 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਲਗਭਗ 1.43 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਫੰਡ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ EPF ਦੇ ਅਨੁਮਾਨਿਤ 1.58 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਜੇਕਰ NPS ਵਿੱਚ ਔਸਤ ਰਿਟਰਨ 10 ਫ਼ੀਸਦੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਫੰਡ ਵਧ ਕੇ 1.87 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਹੀ 12 ਫ਼ੀਸਦੀ ਰਿਟਰਨ ਮਿਲਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਰਕਮ ਲਗਭਗ 2.46 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀ ਹੈ।
EPF ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪੈਸਾ?
EPF ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਮਚਾਰੀ ਭਵਿੱਖ ਨਿਧੀ ਸੰਗਠਨ (EPFO) ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਤਨਖਾਹ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਭੱਤੇ (DA) ਦਾ 12 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹਿੱਸਾ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਾਲਕ ਜਾਂ ਕੰਪਨੀ ਵੀ ਆਪਣੀ ਤਰਫ਼ੋਂ 12 ਫ਼ੀਸਦੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮਾਲਕ ਦਾ ਪੂਰਾ ਯੋਗਦਾਨ EPF ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਕਰਮਚਾਰੀ ਪੈਨਸ਼ਨ ਯੋਜਨਾ (EPS) ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
EPF ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖ਼ਾਸੀਅਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਉਤਾਰ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਖ਼ਤਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ 'ਤੇ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਵਿਆਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2025-26 ਲਈ EPF ਦੀ ਵਿਆਜ ਦਰ 8.25 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਦਰ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਗਾਰੰਟੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਅਗਲੇ 25 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਵੀ EPF 'ਤੇ ਇੰਨਾ ਹੀ ਵਿਆਜ ਮਿਲਦਾ ਰਹੇਗਾ।
NPS ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਵਧਦਾ ਹੈ ਨਿਵੇਸ਼?
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, NPS ਯਾਨੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪੈਨਸ਼ਨ ਸਿਸਟਮ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਬਚਤ ਯੋਜਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਰਕਮ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਐਸੈੱਟ ਕਲਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
1. ਇਕੁਇਟੀ (Equity): ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੈਸਾ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਰਿਟਰਨ ਮਿਲਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜੋਖ਼ਮ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
2. ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਬਾਂਡ (Corporate Bonds): ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਪੈਸਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਬਾਂਡਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3. ਸਰਕਾਰੀ ਸਿਕਿਓਰਿਟੀਜ਼ (Government Securities): ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੈਸਾ ਸਰਕਾਰੀ ਬਾਂਡਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਤੀਭੂਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
NPS ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਆਪਣੀ ਲੋੜ ਅਤੇ ਜੋਖ਼ਮ ਸਹਿਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਵੇਸ਼ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ ਚੁਣ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਐਕਟਿਵ ਚੁਆਇਸ (Active Choice) ਅਤੇ ਆਟੋ ਚੁਆਇਸ (Auto Choice) ਦੇ ਆਪਸ਼ਨ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਆਟੋ ਚੁਆਇਸ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਦੀ ਉਮਰ ਵਧਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿਵੇਸ਼ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ ਆਪਣੇ ਆਪ ਬਦਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਦਕਿ ਐਕਟਿਵ ਚੁਆਇਸ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਖ਼ੁਦ ਤੈਅ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਕਿੰਨਾ ਪੈਸਾ ਇਕੁਇਟੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਨਿਵੇਸ਼ ਆਪਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਇਆ ਜਾਵੇ।
EPF ਜਾਂ NPS, ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਆਪਸ਼ਨ ਹੈ ਬਿਹਤਰ?
ਇਸ ਕੈਲਕੂਲੇਸ਼ਨ ਮੁਤਾਬਕ EPF ਵਿੱਚ ਵਿਆਜ ਦਰ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਸਥਿਰ ਰਿਟਰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ NPS ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਵੱਧ ਰਿਟਰਨ ਮਿਲਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ NPS ਵਿੱਚ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਜੋਖ਼ਮ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਨਿਵੇਸ਼ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਆਪਣੀ ਉਮਰ, ਵਿੱਤੀ ਟੀਚੇ, ਜੋਖ਼ਮ ਸਹਿਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।